piątek, 19 kwietnia 2013

Konstruktywizm Radzicki - Charakterystyka



Konstruktywizm Radzicki (Rosyjski)
 
Wieża Tatlina

Wstęp do Konstruktywizmu


Architektur i sztuka Konstruktywistyczna, jest fundamentalnym komponentem kultury mijającego stulecia. Miała ona ambicje być jednością i to zamierzenie w dużej mierze udało się zrealizować. Był to Take postulat całej europejskiej Wielkiej Awangardy. Będąc zarazem ruchem o charterze postępowym. Architektura bowiem zawsze była związana genetycznie z postępem technologicznym, co wywierało wpływ także na jej estetykę (materiały bud., myśl konstruktorska). Często technologia stawała się zaczątkiem stylu, jak to się działo np. w gotyku. Zdarzało się też że myśl konstruktorska wyprzedzała znacznie możliwości techniczne epoki, tak jak w przypadku konstruktywizmu, gdzie wiele obiektów zniesiono z drewna zamiast z żelbetu, a wiele projektów pozostało na papierze.



Początki Konstruktywizm u


Konstruktywiści wzorem całej awangardy, odrzucali kulturalne dziedzictwo przeszłości, wierzyli w utopijną myśl tworzenia ziemskiego raju. Ulegano jeszcze jednemu złudzeniu że sztuka sama w sobie może być postępowa.


Przekształcać wszystko – nawoływał 1918 Aleksander Błok, awangardowy poeta rosyjski – by nasze fałszywe, nudne, ohydne życie stało się życiem sprawiedliwym, czystym, piękny.


 Taka postaw była charakterystyczna dla wielu warstw inteligencji rosyjskiej, która przeszło od trzech ostatnich dziesiątków lat XIX wieku, poszukiwała dróg wyzwolenia nie tylko politycznego ale także moralnego czy duchowego. Konserwatywny  ustrój oskarżano, o jałowe intelektualne życie, estetyczną duszność i brak artystycznych perspektyw. Rosjia końca XIX stulecia była krajem ekonomicznej prosperity, potęgą kulturalną a nie militarną. Sławę na świecie zdobyła rosyjska muzyka, balet, dramat, literatura. Taka konserwatywna kultura, już nie wystarczała. Taki stan nie odpowiadał młodej inteligencji, która zyskała głos dopiero podczas rewolucji. Zwycięstwo bolszewików było ostatecznym, obraniem kierunku dla całej sztuki, której pragnienia zmian oscylowały między dwoma biegunami liberalnym i anarchistycznym. Polityczne zwycięstwo tej niszczycielskiej, okaże się sojusznikiem radykalnej awangardy, jednak tylko na krótko.


Nowy ustrój został rozpoznany jako czysta przestrzeń społeczna, w której można rozpocząć rezonans artystyczny i ogłosić swoje nowoczesne programy. Wspólna dla bolszewików i awangardy, wiara w słuszność zerwania z tradycją znajduje odbicie w postulacie Gana. Aleksiej Gan wraz z Galiną i Olgą Cziczagowymi, Georgim Millerem tworzyli pierwszą Roboczą Grupę Konstruktywistów. Podstawą teoretyczną była wydana przez Gana w 1922 praca ,,Konstruktywizm” było to rozwinięcie  wykładu Nikołaja Tarabukina z 1921 ,, Od Sztalugi Do Maszyny”. Sama idea Konstruktywizmu postała wcześniej, wśród przedwojennych nastrojów unicestwienia tradycji kultury i nadziei na katharsis (gr. oczyszczenie). Podobnie jak u włoskich futurystów miało to się stać za sprawą wojny. Filippo Tommaso Marinetti (Włoch, twórca manifestu futuryzmu) wołał: 




,,Chcemy sławić wojnę – jedyną higienę świata, chcemy wielbić ruch agresywny […] policzkowanie i uderzanie pięścią w stół ; chcemy zburzyć muzea, biblioteki, akademie wszystkich rodzajów”. 

Ostatecznie komuniści posłużą się awangardą instrumentalnie i cynicznie, stając się finalnie gwoździem do trumny konstruktywizmu. Ideologiczna służebność z natrętną, perswazyjną dydaktyką uczyniła tę sztukę jałową, nudną i niezrozumiałą. Sam konstruktywizm radziecki odznaczał się jedną istotną cechą, od reszty światowej awangardy, Najlepiej widać to w słowach Olgi Cziczagow: Konstruktywizm nie jest prądem  w sztuce, jak się na ogół sądzi. Konstruktywizm  jest Ideologią powstał w proletariackiej Rosji podczas rewolucji (zawierającą w sobie wszystkie dziedziny sztuki). Mimo to artyści XX wieku nie zburzyli muzeów, ale rychło zdobyli ich progi dla swojej twórczości.


Charakterystyka Konstruktywizmu
 
Yakov Chernikhov
Pierwszy raz w dziejach Powstaje tak silny związek między architekturą i plastyką. Była to zależność o charakterze doktrynalnym.


Wpływy innych kierunków artystycznych:


  • Futuryzm – manifest futurystów, silny związek między plastyką a architekturą, niezrealizowane dzieła Antonio Sant’ Elia, Mario Chiattone, Virgillio Marchi, upodobnienie maszyn do gigantycznych maszyn.


  • Kubizm – recypowany w Rosji w formie Kubo-futuryzmu czyli futurystycznego dynamizmu i kubizowanej formy.


  • Suprematyzm – wywodzi się z Kubo-futuryzmu, jego twórcą jest Kazimierz Malewicz. Idea ,,Odczucie niezależne od otoczenia, w którym zostało wywołane” 1913 Czarny Kwadrat na Białym Tle. Zastosowanie prostych form: kwadratu, prostokąta, prostej linii, koła i krzyża.


  • Neoplastycyzm – abstrakcja geometryczna, sprowadzenie do linii prostych i poziomych, a w kolorystyce wyłącznie do kolorów podstawowych.


Wpływ rewolucji: leninowski plan propagandy monumentalnej z 1918. Jego realizacja obejmowała powstanie ,,syntetycznych form sztuki”, scalających m.in. plastyką, architekturę, teatr, typografię itd., słynne hasło ,,Ulice to nasze pędzle, place to nasze palety”.

Odrębność Konstruktywizmu, a szczególnie jego wewnętrzne zróżnicowanie i postępująca polaryzacja, wynikały głownie z ciśnienia politycznego po jakim znalazła się architektura.



Główne Nurty Konstruktywizmu


W 1918 roku doszło do rozdźwięku między Władimirem Tatlinem i K. Malewiczem. Ten rozdźwięk dzieli konstruktywistów na dwie grupy. Grupa Tatlina uważa, że trzeba kreować sztukę użyteczną, przydatna w procesach produkcji a życie trzeba organizować poprzez przemysł. Natomiast grupa zwolenników Malewicza była zdania, że sztuki nie należy przyginać do pojmowanych wulgarnie potrzeb społecznych. 


1920 Krystalizują się dwa odrębne nurty w architekturze. 

ANSOW (Assocyacyjna Nowych Architiektorow) Realiści na czele z El Lissitzkym (Eliezar Markowicz Lisicki) Ładowskim i Mielinkowem. Dążyli do znalezienia w psychofizjolog racjonalnych podstaw kształtowania przestrzeni. Chcieli zracjonalizować proces percepcji architektury. Podkreślali przewagę formy.


1925 Powstaje OSA (Objiedinienije Sowriemiennych Architiektorow) na czele z Ginzbrugiem, Barszczem, Ilją Gołosłowem, oraz Aleksandrem i Wiktorem Wiesninami. Stanowisko skrajnego funkcjonalizmu. Artystyczna forma odsunięta na najdalszy plan. Funkcja wynika z budowy socjalistycznego społeczeństwa i konstrukcji nowego człowieka.


 Cechy Wspólne :

  • ·         Nowe techniki i materiały jak szkło  żelazo.
  • ·         Spory rozstrzygały zwykle ograniczenia/możliwości konstrukcyjne.
  • ·         Fascynacja postępem Technologicznym, kult maszyny.





Koniec Konstruktywizmu



W 1929 powstaje nowe ugrupowanie WOPRA(), znajduje się ono w Sałkiem odrębnych sferach, odstając od ANSOW i OSA. Dzięki zaufaniu ze strony Stalina, atakuje A. Wiesnina, K. Mielnikowa czy I. Leonidowa. Zarzuca im obcość klasową, nieproletariackość itp. Anatemy, jak wiadomo groźne niesłychanie w owych czasach.


1927 – I Zjazd Architektów ZSRR, podejmuje uchwałę o twórczej roli realizmu socjalistycznego.


1933 – powstaje Akademia Architektury ZSRR i ten moment można uznać za kres Konstruktywizmu i wogule awangardy w tym kraju.



 Stalin likwiduje Konstruktywizm administracyjnie.